Ένας χώρος με παρουσιάσεις βιβλίων που αφορούν τους ελληνικούς παραδοσιακούς χορούς και γενικότερα τη Λαογραφία. Κύριος σκοπός της ύπαρξής του είναι να βοηθήσει ώστε να γίνουν ευρύτερα γνωστά τα βιβλία που αναφέρονται στα παραπάνω θέματα.
Σκοποί και τραγούδια της Ανατολικής Ρωμυλίας (Βόρειας Θράκης)
Γιάννης Πραντσίδης
Η συλλογή αυτή καλύπτει όλη τη Βόρεια Θράκη (Ανατολική Ρωμυλία), όσο είναι δυ-νατό σε μία τέτοια καταγραφή και περιλαμβάνει δύο μέρη. Το πρώτο μέρος αποτελεί-ται από επιτόπιες καταγραφές οργανικών σκοπών και τρα¬γουδιών που ξεκινούν από το 1956, όπου διασώζονται μελωδίες και τρόποι που μέρα με τη μέρα χάνονται. Το δεύτερο μέρος περιλαμβάνει οργανικούς σκοπούς και τραγούδια, γραμμένα στο στούντιο, στα οποία οι βασικοί συντελεστές έχουν βι¬ώσει την παράδοση αυτή.
Τα τραγούδια διακρίνονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες: τα χορευτικά και τα μη χο-ρευτικά. Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν όλα τα τραγούδια και οι οργανικοί σκο¬ποί που χορεύονται. Σ’ αυτή την κατηγορία συγκαταλέγονται οι χοροί τύπου "ζω-ναράδικου" χορού στα 6/8, στον ίδιο ρυθμό οι τύποι του "ζερβόδεξου" ("ζερβο-δέξος", "ποδαράκι", "κυνηγητός" κλπ), οι συρτοί στα 7/8 (3+2+2), οι συρτοί στα 9/8 (2+2+2+3) με γρήγορη αγωγή, στον ίδιο ρυθμό οι καρσιλαμάδες και στα 9/8 (2+2+2+3) με αργή αγωγή ο "σφαρλής", οι συρτοί τύπου "ξεσυρτού" στα 2/4 ("κα-στρινός", "κοκονίτικος", "χεριάτικος τραμπανιστός", κλπ), οι χοροί τύπου "στις τρεις" ή "στα τρία" στα 2/4 ("στις τρεις", "τροΰρου", "ζερβός"), η "μπαϊντούσκα" στα 5/8, οι τύπου "συγκαθιστού" στα 7/8 (2+2+3) με γρήγορη αγωγή ("συγκαθιστός", "ίσια α-πάν", "καλινίτικος"), στον ίδιο ρυθμό ("μιλίσσω", "μπογδάνος", "κουκίτσα", "ντιβι-τζίδικος"), στα 7/8 (2+2+3) με μέτρια αγωγή ο "ζέρβος".
Στη δεύτερη κατηγορία συμπεριλαμβάνονται τα "καθιστικά" ή "του τραπεζιού", τα τραγούδια που έλεγαν στα νυχτέρια, τραγούδια της δουλειάς ή εποχικά (του θερι-σμού, ανοιξιάτικα, φθινοπωρινά) και πολλά τραγούδια του γάμου. Στις δυο αυτές κα-τηγορίες μπορούμε να εντάξουμε και τα τραγούδια που λέγονται τα Χριστού¬γεννα, το Νέο έτος και το Πάσχα, από τα οποία άλλα είναι χορευτικά και άλλα ό¬χι. Τελειώνοντας θέλω να επισημάνω τη συγγένεια της βορειοθρακιώτικης μουσικοχο-ρευτικής παράδοσης με τις άλλες περιοχές της Θράκης (Ανατολική και Δυτική). Η σχέση αυτή εντοπίζεται στους ρυθμούς, στα θέματα των τραγουδιών και στους χο-ρούς. Όπως είναι φυσικό, σε μια μεγάλη περιοχή όπως είναι η Θράκη στο σύνολο της, παρατηρούνται μικροδιαφορές στο ηχόχρωμα κυρίως της μουσικής, διαφορές που παρατηρεί κανείς και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας, όπως για παράδειγμα οι διαφο-ρές που μπορεί να παρατηρήσει κανείς στην 'Ήπειρο από τη μια περιοχή στην άλλη (Πωγώνι, Ζαγόρι, Κόνιτσα κλπ.). Αξιοσημείωτη ακόμη είναι η μεγάλη σχέση που υ-πάρχει ανάμεσα στη Θράκη και τον Πόντο, κυρίως σε ρυθμούς, κινητικά μο¬τίβα, τε-χνικές και όχι μόνο. Τιμή 50 €. Για παραγγελίες τηλ. 23530-23265 κιν. 6944757056
Το βιβλίο του Nικολάου Γ. Βαβρίτσα έρχεται να προστεθεί στον κατάλογο των βιβλίων με θέμα τους ελληνικούς παραδοσιακούς χορούς. Πρόκειται για ένα εγχειρίδιο προορισμένο για μαθητές δημοτικών σχολείων και λυκείων, φοιτητές, ειδικούς που ασχολούνται συστηματικά με το χορό, δασκάλους παραδοσιακών χορών και το ευρύ κοινό.
Το βιβλίο οργανώνεται σε δέκα κεφάλαια (382 σελίδες), στα οποία ο συγγραφέας παρουσιάζει, με τρόπο συνοπτικό, τα σημαντικότερα θέματα που αφορούν τους παραδοσιακούς χορούς. Επίσης προχωρεί στην κατάθεση νέων ερευνητικών δεδομένων που αφορούν: τη ρυθμική οργάνωση του χρόνου, τον προσδιορισμό και την καταγραφή της συνάφειας των ρυθμικών και κινητικών στοιχείων, τη ρυθμική αρίθμηση, καθώς και άλλα σχετικά θέματα. Ως παράδειγμα ρυθμοκινητικής ανάλυσης και ρυθμικής αρίθμησης, χρησιμοποιεί την από το ΥΠ.Ε.Π.Θ. καθορισμένη ύλη για την Α/θμια και Β/θμια εκπαίδευση και για την Ανώτατη την ύλη του 1ου και 2ου εξαμήνου του Τ.Ε.Φ.Α.Α./Α Π.Θ.
Ο συγγραφές αφιερώνει τρία παραρτήματα στα οποία περιλαμβάνονται μεταγραφές μουσικών και ποιητικών κειμένων και εικόνες, που αφορούν: το χορευτικό σχήμα, τη σειρά και τη λαβή των χορευτών, καθώς και εικόνες σχετικές με τους μουσικούς και τα μουσικά όργανα. Το βιβλίο συνοδεύεται από τρία DVDVIDEO στα οποία εμπεριέχονται, ανάλογα με την περίπτωση, περισσότερες της μιας μορφές του ίδιου χορού. Εμπεριέχονται εκατό (100) περίπου διαφορετικές χορευτικές μορφές. Στα DVD περιλαμβάνονται καταγραφές στα χωριά, αλλά και καταγραφές οργανωμένων χορευτικών συγκροτημάτων των οποίων η «ποιότητα» κρίθηκε αξιόπιστη.
Το βιβλίο του Nικολάου Γ. Βαβρίτσα, σήμερα που ο παραδοσιακός χορός κερδίζει συνεχώς έδαφος και οι άνθρωποι που ασχολούνται με αυτόν αυξάνονται συνεχώς, φιλοδοξεί, να συμβάλλει σε μια πιο αξιόπιστη και συγκροτημένη διερεύνηση και διδασκαλία του παραδοσιακού χορού.
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ DVD
ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
1.1. Ο χορός
1.2. Συνοπτική ιστορική αναδρομή του χορού
1.2.1. Ο χορός στην Αρχαία Ελλάδα (Δούκα I. Στέλλα)
1.2.2. Ο χορός κατά τη Ρωμαϊκή και τη Βυζαντινή περίοδο
1.2.3. Ο χορός στην Τουρκοκρατία
1.3. Ο χορός στην παραδοσιακή και νεότερη κοινωνία- παράδοση
και φολκλόρ
1.3.1 Η επιτόπια έρευνα στους παραδοσιακούς χορούς
1.4. Οι χορευτικές περιστάσεις
1.5. Το χορευτικό ρεπερτόριο
1.6. Τα χορευτικά σχήματα - σειρά- λαβές
1.7. Τα σημειογραφικά συστήματα της κίνησης και του χορού
1.8. Συνοδά του παραδοσιακού χορού
1.8.1. Η παραδοσιακή φορεσιά
1.8.2. Η ελληνική μουσική και το δημοτικό τραγούδι
1.8.2.1. Εθνομουσικολογία ή μουσική λαογραφία
1.8.3. Οι λαϊκοί οργανοπαίχτες και τα μουσικά όργανα
1.8.4. Μουσικά όργανα και κομπανίες κατά περιοχή
1.9. Γενικά στοιχεία διδασκαλίας των παραδοσιακών χορών
1.10. Παραδοσιακοί χοροί και άτομα με προβλήματα ακοής
....................... (Κυριαζής Δημήτρης)
1.10.1. Εισαγωγή
1.10.2. Η μέθοδος
1.10.3. Προσαρμογές στις παραστάσεις
2. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ - ΡΥΘΜΟΛΟΓΙΑΣ
2.1. Νότες (φθογγόσημα)
2.2. Το πεντάγραμμο
2.3. Ο ρυθμός και το μέτρο
2.4. Τα είδη των ρυθμών
2.4.1. Απλοί ρυθμοί
2.4.2. Σύνθετοι ρυθμοί
2.4.3. Μικτοί ρυθμοί
2.4.3.1. Μικτοί ρυθμοί με όμοιο παρονομαστή
2.4.3.2. Μικτοί ρυθμοί με όμοιο αριθμητή και διαφο-
ρετικό παρονομαστή
2.4.3.3. Μικτοί ρυθμοί με διαφορετικό αριθμητή και
παρονομαστή
2.4.3.4. Μικτοί ρυθμοί από έναν απλό και έναν σύνθετο
2.4.3.5. Ρυθμοί από έναν απλό και έναν μικτό
2.4.3.6. Ρυθμοί από έναν σύνθετο και έναν μικτό
2.5. Δυνατοί και αδύνατοι χρόνοι των ρυθμών
2.5.1. Δυνατοί και αδύνατοι χρόνοι των απλών ρυθμών
2.5.2. Δυνατοί και αδύνατοι χρόνοι των σύνθετων ρυθμών
2.5.3. Δυνατοί και αδύνατοι χρόνοι των μικτών ρυθμών
2.6. Μέτρηση των ρυθμών
2.6.1. Μέτρηση των απλών και των σύνθετων ρυθμών
2.6.2. Μέτρηση των μικτών ρυθμών
2.7. Τρίηχο
2.8. Ρυθμικό σχήμα
2.9. Συγκοπή - αντιχρονισμός
2.10. Ρυθμική αγωγή (Tempo)
2.11. Περί του ρυθμού του Συρτού Καλαματιανού χορού
Στόχος αυτού του συγγράμματος είναι αφ' ενός να συμβάλει στη διδασκαλία του παραδοσιακού χορού δίνοντας στοιχεία για τους χορούς που προέκυψαν από μια πολύχρονη ερευνητική και διδακτική εμπειρία τριάντα και πλέον χρόνων, διευκολύνοντας έτσι τους δασκάλους του ελληνικού χορού στο έργο τους, αφετέρου να αποτελέσει ίσως εργαλείο στους ερευνητές που θα θελήσουν να ασχοληθούν με άλλες προσεγγίσεις του ελληνικού χορού. Περιλαμβάνονται 3 DVD με όλους τους χορούς που περιγράφονται στο βιβλίο.
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Ο παραδοσιακός χορός στην Ελλάδα Ο χορός στην ελληνική κοινωνία-αντιλήψεις για το χορό Χορευτικό ρεπερτόριο- χορευτικό σχήμα θέση του άντρα καιτηςγυναίκας σ' αυτό Μουσικά όργανα-οργανοπαίχτες Γεωγραφική κατάταξη των μουσικών οργάνων όπως τα συναντάμε στις διάφορες περιοχές της Ελλάδας Δημοτικό τραγούδι Ο ελληνικός χορός σήμερα και η διδασκαλία του
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Στοιχεία θεωρίας της μουσικής Η ελληνική μουσική Μουσική σημειογραφία - πεντάγραμμο - κλειδιά - φθογγόσημα - παύσεις - στιγμή διαρκείας- ρυθμός- ρυθμική αγωγή- είδη ρυθμών(απλοί - σύνθετοι - μικτοί ρυθμοί) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Εθνογραφικά στοιχεία- ρυθμοκινητική ανάλυση των χορών
ΧΟΡΟΙ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ 1. Ταπεινός 2. Ταπεινός Πασχαλιάτικος 3. Χορός της γίκνας 4. Καστρινός 5. Ξεσυρτός 6. Χασάπικος ή χασαπιά 7. Ένα 8. Στις τρεις ή τρία 9. Τροϊρου 10. Ζερβός 11.Ζίγκλο 12.Τεμουλιστός 13. Κουτσός Νέας Βύσσας 14. Παπίσιος 15. Παϊντούσκα 16.Ζωναράδικος 17. Γάΐτάνι ή Κουσευτός 18.Κουλουριαστός 19. Ορθός η Ντιούζκος 20.Τσέστος ή στον τόπο 21. Παλαβός ή τρελός 22. Κουσμένους(κλωσμένος) 23.Τραμπανιστός 24.Ντάχτιλι 25. Ποδαράκι 26.Ντρίστα 27. Κυνηγητός η σαρανταδιάρι 28.Συγκαθιστός ησυγκαθιάρικος 29. Καλλινίτικος η ίσια απάν 30. Μπογδάνος 31. Μιλίσω 32. Ντιβιτζίδικος 33.Δεντρίτσι 34. Συγκαθιστός 35.Συρτός η συρτός συγκαθιστός 36.Τραμπανιστός χεριάτικος 37. Καρσιλαμάς 38.Σφαρλής 39. Ζερβός
ΧΟΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
Χοροί της Ανατολικής Μακεδονίας
1.Στα τρία 2. Κάτσα η Εχ-μωρέ 3. Ευζωνικός 4. Συρτός 5. Ράμνα ή Ελαφρύς αντικρυστός 6. Τέσκα ή Βαρύς αντικρυστός 7. Παϊντούσκα 8. Μαντζουράνα 9. Χασαπιά ή Κασαπιά 10. Της Μπάμπως 11. Ορμανλί 12. Ένα και ένα 13. Γκάϊντα(Βαμβακόφυτου Σερρών) 14. Δώδεκα χρονων κορίτσι 15. Σιγανός η Σεριάνι 16. Καρσιλαμάς 17. Αϊντίν 18. Γκάιντα (Φλάμπουρου Σερρών) 19.Χασαπιά 20. Βαγγελίτσα 21. Αντίπερα 22. Κάτω στην άσπρη πέτρα 23.Χατζηστέριος
Χοροί της Κεντρικής Μακεδονίας
1. Παναγιώτα 2. Στ'άστρι κι του φιγγαράκι 3. Ολυμπία η Μπέλλα Ολυμπία 4. Λισσάβω 5. Προσκυνητός 6. Γκέϊκος 7. Τρεχάτος 8. Της Πρτάλως 9. Έβγα σουλτάνα μου 10. Καγκελευτός 11.Στάνκινα 12. Μπαϊντούσκινο 13. Τρίτα Πάτα 14.Πουσιντνίτσα 15. Πάτρωνα η Πατρούνινα ή Πατρούνινο 16. Συρτός 17.Τικφέσκο η Τικφέσκινο 18. Της Μαρίας 19.Της Δημητρούλας 20. Γκάιντα 21. Χασαπιά 22. Καρατζιόβα 23. Της Σιούλους 24. Ντούσκου 25. Τζιουβανάκι 26. Γαλάζιος πετεινός 27. Μακρυνίτσα 28. Παπαδιά 29.Νιζάμικος 30. Μουσταμπέϊκος 31.Πατινάδες 32. Τσάμικος 33. Βιργινάδα 34. Καλαματιανός 35. Μεσούλα μου λιανή-λιανή 36. Τσουρναβίτκου 37. Σήμερα ειν'τα Φώτα 38. Περιστερούδα 39. Κάτω στα τσαϊρια 40. Τσάμικος 41. Ανήμερα την Πασχαλιά 42. Σαράντα πέντε Κυριακές 43. Διπλωτός χορός της Ρόκας 44. Πάτρωνα
ΧΟΡΟΙ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ 1.Στα τρία η χορός στα τρία 2. Στα δυο η Πωγωνίσιος 3. Ζαγορίσιος 4. Παζαργκάνα 5. Φεζοδερβέναγας 6. Πάπιγγο 7. Κλέφτες 8. Τσάμικος 9. Μπεράτι 10. Συγκαθιστός Μετσόβου 11. Μετσοβίτικος Γ.
ΧΟΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ 1. Καραγκούνα-Σβαρνιάρα 2. Ρουγκατσιάρικος 3. Κλειστός Αργιθέας 4. Σταμούλου 5. Τάϊ-τάϊ 6. Σήμερα τα Φώτα 7. Μαυροδερούλα μου 8. Μέσα στης Εκκλησιάς το πλάϊο 9. Κυρά Βιργιώτισσα 10. Μωρέ καλή γειτόνισσα 11. Αυτό το άστρο το λαμπρό 12. Μια ρωμιοπούλα έπλενε 13. Χαραλάμπης 14.Συρτός Μακρυνίτσας 15. Της χαμαϊδής το φόρεμα 16. Γιωργαλάκης 17.Ο πραματευτής (σταυρωτός) 18. Ήρθαν τα καράβια τα ζαγοριανά 19. Κόρη πλένει σκαματιζε 20.Ήρθαν τα πασχαλιόγιορτα 21. Καμάρα
ΧΟΡΟΙ ΤΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 1. Συρτός 2. Τσάμικος 3. Στα τρία 4. Καγκέλι Λιβανατέϊκο 5. Τσάμικος (Μαλανδρίνου Φωκίδος) 6. Κλειστός 7. Συρτός χορός της τράτας 8. Λαμπρή καμάρα 9. Λουλουβίκος 10. Χατζηχρήστος 11. Της τριανταφυλλιάς τα φύλλα 12. Καρσιλαμάς
Αυτή η εγκυκλοπαίδεια φιλοδοξεί πάνω απ' όλα να δώσει αξιοπιστία στον παραδοσι-ακό χορό, που έμεινε παραμελημένος από τους μελετητές μέχρι πρόσφατα και αγνο-ημένος σαν αντικείμενο σκέψης από το ευρύ κοινό. Πιστεύω ότι, τώρα που θα δουν όλοι τον πλούτο των χορών μας και το θησαυρό των πληροφοριών που μπορεί κανείς να αντλήσει από τον χορό για την κοινωνία, ο χορός θα πάρει τη θέση που του αξίζει. Μια θέση δίπλα στην προφορική παράδοση, την αρχιτεκτονική, τη χειροτεχνία και τα άλλα θέματα που είχαν θεωρηθεί "σοβαρά" μέχρι σήμερα.
Επιχειρείται μια λεπτομερής αναφορά στην προέλευση και την εξέλιξη των παραδοσιακών χορών και στη λαογραφική τους ερμηνεία. Επίσης δίνεται βάρος στην κίνηση, στο ρυθμό, στη μουσική και στη διδακτική των χορών.
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ:
Μέρος 1ο
1. Η ανακάλυψη του χορού 2. Ο χορός στους αρχαίους λαούς 3. Τα αρχαία μουσικά όργανα 4. Ο χορός στην αρχαία Ελλάδα 5. Ο χορός στο αρχαίο θέατρο 6. Ο Πυρρίχιος χορός 7. Αρχαίοι λαϊκοί χοροί 8. Ο χορός στην ελληνιστική ρωμαϊκή περίοδο 9. Ο χορός μετά το τέλος του αρχαίου κόσμου 10. Ο χορός στους Βυζαντινούς χρόνους 11. Ο χορός στους νεότερους χρόνους
Μέρος 2ο
1. Οι παραδοσιακοί ελληνικοί χοροί σήμερα 2. Μουσική και ρυθμός 3. Μουσικά όργανα 4. Φορεσιές 5. Σχηματική παράσταση βημάτων 6. Μουσικά επεξηγηματικά
Συμβάσεις για την προφορά των λέξεων στα ποντιακά Πρόλογος Εισαγωγή Παρουσίαση του συγγραφέα Η εκπλήρωση ενός χρέους Το σκεπτικό αυτού του βιβλίου Παρουσίαση του Πόντου Μυθολογία Ονομασία και γεωγραφία Οι Έλληνες στον Μικρασιατικό Πόντο Ο πληθυσμός Η Έξοδος Γενικά για τους ποντιακούς χορούς Χορευτικές διαδικασίες Οι ποντιακοί χοροί στην Ελλάδα του σήμερα Σκέψεις για τη σημερινή κατάσταση της ποντιακής παράδοσης Οι ονομασίες των χορών
Οι χοροί Παραρτήματα
1. Χάρτης του Ανατολικού Πόντου 2. Χάρτης του Δυτικού Πόντου 3. Οι Πόντιοι στον Καύκασο και την πρώην Ε.Σ.Σ.Δ 4. Καππαδόκες στο Δυτικό Πόντο 5. Το μεταλλείο Σιμ 6. Το μεταλλείο Ακ Νταγ Ματέν 7. Τα μουσικά όργανα 8. Οι ποντιακές φορεσιές
Οι μέθοδοι, που ακολούθησα κατά την έρευνα, ήταν η επιτόπου παρακολούθηση των διαφόρων χορευτικών δρώμενων, οι συνεντεύξεις γηραιών Σαμαριναίων και η συλ-λογή γραπτών μαρτυριών. Σ' αυτή την εργασία ακόμη, γίνεται μια εκτεταμένη ανα-φορά σε θέματα, που έχουν στενή σχέση με το χορό, όπως το τραγούδι, τα μουσικά όργανα και η ενδυμασία.
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
Γενικά για τη Σαμαρίνα Ονομασία Σαμαρίνας Ιστορική αναφορά Ήρωες — προσφορά της Σαμαρίνας στους αγώνες του Έθνους Η κοινωνία της Σαμαρίνας Ο χορός στην κοινωνική ζωή της Σαμαρίνας Γενικά για τους χορούς της Σαμαρίνας Προέλευση τραγουδιών — ποιητές Τα μουσικά όργανα της Σαμαρίνας Η ενδυμασία
Επεξήγηση των βημάτων των χορών
Ανάλυση χορών α) Συρτός στα τρία β) Στρωτός γ) Συρτός στα 4 + 4 + 6 βήματα δ) Μπεράτι 74 ε) Χάϊδω στ) Καραπατάτικος ζ) Λεωνίδας η) Συρτός στα 2 θ) Συρτός στα 7/8 ι) Συγκαθιστός 90 ια) Τσάμικος ιβ) Χοροί του Πάσχα ιγ) Κλήδονα ιδ) Γάμος ιε) Τσιάτσιος ιστ) Μικρή Παναγιά
Με τις μελέτες όλων των διακεκριμένων πανεπιστημιακών και άλλων ειδικών επι-στημόνων, που περιέχονται στον τόμο αυτό, πιστεύουμε ότι παρουσιάζεται η ευρύτη-τα των σύνθετων προβλημάτων των χορών αλλά επιπλέον φανερώνονται και οι δυνα-τότητες να αναπτυχθούν παραπέρα τα εξειδικευμένα γι' αυτούς επιστημονικά ενδια-φέροντα. Γι' αυτό ελπίζουμε ότι η παράθεση των επί μέρους απόψεων θα συμβάλλει σημαντικά στον διαλογικό προβληματισμό για τους παραδοσιακούς χορούς και στην κάλυψη μέρους των αναγκών της θεωρητικής τους στήριξης. Όλοι μαζί οι συγγρα-φείς, αλλά και ο καθένας ξεχωριστά, με την δική τους θεματική οπτική, συνέβαλλαν αποτελεσματικά στην πολύπλευρη και πολυεπίπεδη παρουσίαση και επεξεργασία του ζητήματος των χορών
Απώτερος στόχος λοιπόν της παρούσας έρευνας είναι η μελέτη του βαθμού διείσδυ-σης της μουσικοχορευτικής μας παράδοσης στην ψυχαγωγία των νέων. Συγκεκριμέ-να, όταν μιλάμε για νέους, αναφερόμαστε στους Έλληνες φοιτητές - τριες. Πρόκειται δηλαδή για μια κοινωνική ομάδα, που παρ’ ότι δεν είναι αντιπροσωπευτική του συ-νόλου των νέων της Ελλάδας και κάθε γενίκευση θα ήταν λανθασμένη, εντούτοις πα-ρουσιάζει ενδιαφέρον από κοινωνική άποψη. Και αυτό συμβαίνει γιατί είναι μια ομά-δα ευαίσθητη στις κοινωνικές αλλαγές που επηρεάζει σημαντικά τη διαμόρφωση του σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού. Επιπλέον, οι φοιτητές - τριες βρίσκονται σε τέτοια ηλικία, που κατά ένα τρόπο έχουν διαμορφώσει τις μουσικοχορευτικές τους προτιμή-σεις.
Ένα απαραίτητο βιβλίο για κάθε μελετητή των ελληνικών χορών.
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
Έννοια Ορισμός • Ο χορός ως μορφή τέχνης: προλεγόμενα • Ο χορός ως γλώσσα του σώματος • Διακρίσεις, περιορισμοί και τομές • Περί καταγωγής και εξέλιξης • Η έννοια της μίμησης • Ορισμοί
Ο Παραδοσιακός χορός στην ελλάδα • Ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο • Οι αρχές συγκρότησης της λαϊκής παραδοσιακής δημιουργίας • Η έννοια του χορού στην Ελληνική παράδοση
Ειδικά γνωρίσματα • Η τρισδιάστατη ενότητα • Η «κοινή αισθητική γλώσσα»
Η «δεύτερη ύπαρξη» Η ερευνητική πρακτική στην Ελλάδα Το πρόβλημα της ταξινόμησης
Δομή και ύφος • Μια συνοπτική αναφορά στην έννοια της δομής και στην εφαρμογή της στη σπουδή του χορού. • Εφαρμοσμένα γλωσσολογικά μοντέλα στην ανάλυση του χορού • Η έννοια του ύφους • Βασικές επιφανειακές δομές
Λαϊκό χοροστάσι • Πανηγυρικές εκδηλώσεις • Δωδεκάμερο και Αποκριά • Ευετηρικά Λαϊκά χορευτικά δρώμενα: μια πρώτη ανάγνωση • Η τελετουργία του Γάμου Η λειτουργία του χορού στον Ποντιακό Γάμο (Περιπτωσιακή μελέτη)
Επίμετρο • Μια πρόταση ταξινόμησης με αναφορά στα δομικά σημαντικά σχήματα • "Χορευτικά σχήματα" της Κρήτης στην ύστατη ώρα τους (Περιπτωσιακή μελέτη) Σελίδες: 368
Είναι γνωστό ότι ο χορός ξεκίνησε από την Ελλάδα και πιο συγκεκριμένα από τη Μι-νωική Κρήτη. Πλήθος ιστορικών στοιχείων μαρτυρά ότι ο κρητικός χορός είναι η συ-νέχεια των μινωικών χορών. Τα παραπάνω σε συνάρτηση με την γνωριμία, αγάπη και προσωπική ενασχόληση με τον κρητικό χορό τα τελευταία 24 χρόνια καθώς και η ε-πιστημονική ιδιότητα ως ιατρός-Ορθοπεδικός οδήγησαν στη συγγραφή αυτού του βιβλίου. Στόχος του συγγράμματος είναι η μετάδοση της αθλητιατρικής γνώσης στους χοροδιδασκάλους, στους ερασιτέχνες και επαγγελματίες χορευτές-τριες των παραδοσιακών κρητικών χορών για την εκμάθηση, διδασκαλία και βελτίωση της χο-ρευτικής απόδοσης.
Το βιβλίο αυτό περιλαμβάνει:
• Ορισμός και έρευνα του χορού • Ιστορικά στοιχεία • Βασικοί χοροί της Κρήτης • Τεχνική του Κρητικού Χορού • Αρχές μεθοδικής διδασκαλίας του Κρητικού Χορού • Κινησιολογική ανάπτυξη των παιδιών • Αρχές εμβιομηχανικής και κινησιολογίας του Κρητικού Χορού • Πρωτόκολλο πληροφοριακού προληπτικού ελέγχου • Η προπόνηση του Κρητικού Χορού • Τραυματολογία του Κρητικού Χορού • Είδη τραυματισμού και αρχές θεραπείας • Αρχές διατροφής • Αγγλική περίληψη
Συμπερασματικά ο παραδοσιακός κρητικός χορός έχει ιστορική και καλλιτεχνική α-ξία, ενώ ταυτόχρονα είναι φυσική κίνηση αποτελώντας μια εξαιρετική φυσική άσκη-ση για διατήρηση και βελτίωση της φυσικής κατάστασης σε οποιαδήποτε ηλικία.
Το πρώτο, που χρειάζεται να γίνει είναι η λεπτομερής περιγραφή του τσακόνικου χο-ρού ως συνολικού χορευτικού δρώμενου• στη συνέχεια να επιχειρηθεί η απαραίτητη συνολική αναγνώρισή του και αξιολόγησή του ως πολιτισμικής-καλλιτεχνικής σύνθε-της δημιουργίας υψηλού πνευματικού και αισθητικού επιπέδου, στο οποίο έφτασε μέσα από μακροχρόνια εξελικτική πορεία χιλιετηρίδων -και μάλιστα όχι ολίγων- και μέσα από αρμονική σύνθεση καλλιεργημένων στοιχείων λόγου (γλώσσας), μουσικής και όρχησης (χορού), να γίνει η σωστή ένταξή του μέσα στο γενικότερο πολιτισμικό σύνολό του ή κύκλο του και μέσα στην καλλιτεχνική κατηγορία όπου ανήκει, να επι-χειρηθεί η αισθητική ανάλυση κι αξιολόγησή του και να ανιχνευθεί το κατά πόσο και γιατί μπορεί πράγματι να συμβαίνει το «παράδοξο» (κατά το Φ. Μπεκύρο) να μην είναι ικανή η τσακόνικη διάλεκτος ν' ανταποκριθεί ως συστατικό στοιχείο μέσα στη συνολική λειτουργία, τη φωνητική και την κινησιοπλαστική συνάμα, του τσακόνικου χορευτικού ρυθμού.
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
1. Οργανική μουσική Τσακόνικου Χορού. 2. Χορευτικό Τσακόνικο Τραγούδι σε κοινή νεοελληνική (δημοτική) γλώσσα («Σου είπα, μάνα, πάντρεψε με»). 3. Χορευτικό Τσακόνικο Τραγούδι σε κοινή νεοελληνκή (δημοτική) γλώσσα («Η Μπιρμπιλομάτα») από το Δημ. Βλάμη (Ντόλα). 4. Χορευτικό Τσακόνικο Τραγούδι σε κοινή νεοελληνική (δημοτική) γλώσσα («Σή-μερα βγήκα να χαρώ») από το Δημ. Βλάμη (Ντόλα). 5. Χορευτικό Τσακόνικο Τραγούδι σε κοινή νεοελληνική (δημοτική) γλώσσα («Ο Μαντάς») από το Δημ. Βλάμη (Ντόλα). 6. Χορευτικό Τσακόνικο Τραγούδι σε τοπική τσακόνικη διάλεκτο («Εμ' αγαπού νια πέντζικα») από το Γιάννη Σταματόπουλο. 7. Κλέφτικο Ιστορικό Τσακόνικο Τραγούδι σε τοπική τσακόνικη διάλεκτο («Α Έουνα να φυλάει τα Τσακονόπουλα») από το Γ. Σμαματόπουλο. 8. Κλέφτικο Δημοτικό Τσακόνικο Τραγούδι σε κοινή νεοελληνική (δημοτική) γλώσ-σα («Τρεις σταυραετοί») από το Δημ. Βλάμη (Ντόλα). 9. Χορευτικό τραγούδι σε τσακόνικη διάλεκτο («Απατζά τθο Μαρασσία») από το Δημ. Βλάμη (Ντόλα). 10. Τσακόνικα Πρωτοχρονιάτικα Κάλαντα από το Δημ. Βλάμη (Ντόλα) 11. «Μάζου, Στρατή, τα πρού'ατα» (= Μάσε, Στρατή, τα πρόβατα) Δημοτικό χορευ-τικό (καλαμ.) από το Γ. Σταματόπουλο). 12. «Ο παππά τσ'α παππαδία» (= Ο παππάς, κι η παππαδιά) Δημοτικό χορευτικό (η-μιπηδ. τσακόνικος) από το Γ. Σταματόπουλο
Οι σελίδες που ακολουθούν ούτε ολοκληρώνουν ούτε εξαντλούν όλες τις πτυχές του θέματος. Εκθέτουν μόνο κάποιες μου σκέψεις και παρατηρήσεις πάνω στο συγκεκρι-μένο θέμα, δηλαδή με ποιον τρόπο εκφράζεται και πώς διαμορφώνεται ο αυτοσχεδια-σμός στον ελληνικό δημοτικό χορό.
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
Αντί προλόγου Ορισμοί του αυτοσχεδιασμού Ο έντεχνος χορευτής και ο αυτοσχεδιασμός του Ο δημοτικός χορευτής Χορευτικοί κανόνες της παραδοσιακής κοινωνίας Χορευτικό ρεπερτόριο Δημοτικός χορευτής και ρεπερτόριο Ο δημοτικός χορευτής στον κυκλικό χορό Η τελευταία θέση στον κυκλικό χορό Η επώνυμη θέση του πρωτοσυρτή Το χορευτικό ημικύκλιο και ο δεύτερος "τη τάξει" χορευτής Ο αυτοσχεδιασμός του δημοτικού χορευτή Αυτοσχεδιασμός και καλλιτεχνική δημιουργία Πρωτοβουλία και πρωτοτυπία στο δημοτικό χορό Ο χρόνος και ο χώρος στον αυτοσχεδιασμό Ο αυτοσχεδιασμός και οι μη κυκλικές φόρμες χορού Χοροί με αντικείμενα Το μαντήλι, ένα πολυσήμαντο χορευτικό αντικείμενο Ο αυτοσχεδιασμός στους αντικριστούς και μιμικούς χορούς Η αυτοσχεδιαστική δημιουργία στους "μοναχικούς" χορούς Μουσική και αυτοσχεδιασμός Μουσικοί και χορευτής Βιβλιογραφία Translation in English Φωτογραφίες και σχόλια
Ένα πολύτιμο βιβλίο για τους μελετητές των ελληνικών χορών αφού περιέχει σημα-ντικά άρθρα διακεκριμένων ερευνητών.
Περιεχόμενα
Δημήτρης Τσιπλακούλης (Ελλάδα): Το δρώμενο του ξεπροβοδίσματος της Πασχα-λιάς στη Δεσκάτη. Ο Τρίπατος χορός της Ανδρομάνας Αγόρω Τσίου & Αλκής Ράφτης (Ελλάδα): Ηθογραφία του παραδοσιακού χορού στη Λυκόρραχη - Λούψ(ι)κο - Κόνιτσας Corina Oosterveen (Γερμανία): Το χορευτικό πανί και το χορευτικό σκοινί. Ενα παι-δαγωγικό αντικείμενο για κίνητρο κίνησης. Διάλεξη-επίδειξη Βασίλειος Σερμπέζης & Δημήτριος Γουλιμάρης (Ελλάδα): Η διδασκαλία του παρα-δοσιακού χορού στην Ελλάδα Γιάννης Ζήκος (Ελλάδα): Ο ρόλος των οπτικο-ακουστικών μέσων στην καταγραφή και παρουσίαση παραδοσιακών εθίμων και γιορτών. Ελένη Σπύρου (Ελλάδα): Από την έρευνα στη διδασκαλία χθες, σήμερα, αύριο. Φίλιππος Φιλίππου (Ελλάδα): Η εθνοχορολογική έρευνα στην Αριδαία Αννα Λάζου (Ελλάδα): Ο χορός σήμερα από τη σκοπιά της φιλοσοφίας Christine Glauser (Ελβετία): Χορευτικά συγκροτήματα στην Ελλάδα Αννα Παναγιωτοπούλου (Ελλάδα): Η συντακτική του νεοελληνικού χορού. Η σημα-σία των εθιμικών αρχών στην κεντρική χορευτική διαδικασία και τάσεις που εμφανί-ζονται σήμερα Μαριγούλα Κρητσιώτη (Ελλάδα): Ο τελετουργικός και ο σκηνικός παραδοσιακός χορός Βασίλειος Φαρασόπουλος (Ελλάδα): Θρησκευτικά και κοινωνικά μηνύματα από τα έθιμα του γάμου στους τουρκόφωνους Ελληνες του Αγιρνάς-Αναργυράσιο Καισαρεί-ας Καππαδοκίας Athan Karras (Η.Π.Α.): Ο χορός σαν μια σύγχρονη λαογραφική εμπειρία Klaus Kramer (Γερμανία): Συνεργασία μεταξύ της επιστήμης του χορού και της πρα-κτικής του παραδοσιακού χορού Todor Djidjev (Βουλγαρία): Χορός και μουσική. Αμοιβαίες σχέσεις στην έρευνα του παραδοσιακού και του θεατρικού δημοτικού χορού. Charles Kyriakou (Η.Π.Α.): Διαφυλάξτε την ελληνική κουλτούρα. Ποιανού κουλτού-ρα, ποιό τμήμα και πώς να το διαφυλάξουμε;
Τα κείμενα που ακολουθούν είναι ανακοινώσεις που εγκρίθηκαν από την επιστημονι-κή επιτροπή στο 7ο διεθνές συνέδριο για την έρευνα του χορού που έγινε στην Πορ-ταριά 7-11 Ιουλίου 1993. Για πρώτη φορά στην Ελλάδα οι προβολείς της μελέτης στράφηκαν σε ένα θέμα τόσο σημαντικό - το σημαντικότερο ίσως από τα θέματα που θα έπρεπε να μας απασχολούν. Και μάλιστα με ειδικούς από διάφορες χώρες και εκα-τοντάδες ανθρώπων του χορού από όλη την Ελλάδα.
Περιεχόμενα
Jean-Michel Guilcher (France): Οι μηχανισμοί μετάδοσης του χορού στις παλιές α-γροτικές κοινότητες της Γαλλίας NAIK GUILCHER-RAVIART ( FRANCE): Σκέψεις για την παιδαγωγική του λαϊκού χορού σε μη-παραδοσιακή κοινωνία Charles Kyriakou ( U.S.A.): Διδασκαλία παραδοσιακού χορού. Στοχοπροσανατολι-σμένη μέθοδος Mohamed Ghouse Nasuruddin (Malaysia): Η διδασκαλία του χορού στην Μαλαισία Ιωάννης Ζήκος (Ελλάδα): Ο νεοελληνικός χορός υπό τους όρους της συνέχειας και διάρκειας Ηρακλής Καραγιάννης & Ελένη Καραίσκου (Ελλάδα): Διδασκαλία εθίμων σε παιδιά δημοτικού σχολείου Πολύκαρπος Κελεσίδης & Μάγδα Ζωγράφου (Ελλάδα): Η συμβολή της μορφολογι-κής ανάλυσης στη διαδικασία εκμάθησης των ελληνικών παραδοσιακών χορών Αναστασία Παναγιωτίδου (Ελλάδα): Η μουσικοκινητική αγωγή σαν παιδαγωγικό μέ-σο στην διδασκαλία του χορού Αννα Παναγιωτοπούλου (Ελλάδα): Η γυναίκα στην κορυφαία θέση του νεοελληνικού χορού. Χορός ως δημιουργική διαδικασία Γιάννης Πραντσίδης (Ελλάδα): Στοιχεία του ύφους των ελληνικών παραδοσιακών χορών και η διατήρησή τους κατά την διδασκαλία Αλκής Ράφτης (Ελλάδα): Προτάσεις για την αναβάθμιση της διδασκαλίας του δημο-τικού χορού Ana Macara: Οι λειτουργίες της τέχνης και η σημασία της διδασκαλίας της χορευτι-κής σύνθεσης
Το βιβλίο "ΕΛΛΗΝΙΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ" είναι μια συλλογή από στοιχεία και πληροφορίες για τους παραδοσιακούς χορούς της Θράκης. Ο συγγραφέας του βι-βλίου Παντελής Μωυσιάδης με πολύχρονες και κοπιαστικές έρευνες συγκέντρωσε και κατέγραψε όλες τις πληροφορίες, αφού τις ξεκαθάρισε από τα αμφίβολης προέ-λευσης στοιχεία. Το βιβλίο είναι καρπός της προσπάθειας του συγγραφέα για την διάσωση της παρά-δοσης και της έντονης επιθυμίας του να συμβάλει στη διατήρηση και εξάπλωση των Ελληνικών χορών της Θράκης.
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΙΑ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΜΝΕΙΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΘΡΑΚΗ ΣΕ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ ΔΥΤΙΚΗ ΘΡΑΚΗ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΘΡΑΚΗ ΒΟΡΕΙΑ ΘΡΑΚΗ Ή ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΡΩΜΥΛΙΑ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ Το Κουρμπάνι Ντιβεντζήδες και Γκαμήλες Τζαμάλα Καλόγερος του Κωστί ή Κούκουτος στο Βασιλικό Ρουμπάνα Τ'Αναστενάρια ΠΟΤΑΜΩ ΟΥΚ ΕΣΤΙΝ ΔΙΣ ΤΩ ΑΥΤΩ ΕΜΒΗΝΑΙ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ ΠΟΛΥ ΘΕΣΗ ΠΕΛΜΑΤΩΝ ΧΟΡΕΥΤΙΚΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ (ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ) ΜΕΤΩΠΟ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΛΑΒΕΣ ΧΕΡΙΩΝ
ΚΟΙΝΟΙ ΧΟΡΟΙ ΘΡΑΚΗΣ Ζωναράδικος Μπαΐντούσκα ή Τραμπανιστός στις τρεις Συρτός 2/4 Συγκαθιστός 8/8 ή Μάντρα. Συγκάθισμα ή Συγκαθιάρ(ι)κο Συρτός σε ρυθμό 7/8 ΧΟΡΟΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΡΑΚΗΣ Χασάπικος Πολιτικός ή Μακελάρικος Αντικρυστός ή Καρσιλαμάς Συρτός Αντικρυστός ή Ανατολίτικος ή Συρτός Καρσιλαμάς Ζεϊμπέκικος ή Απτάλικος ΧΟΡΟΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΡΩΜΥΛΙΑΣ Ή ΒΟΡΕΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Καστρινός Τριπόδης-Ποδαράκι-Ζερβοδέξιος-Τρουπκανίτσα Τσέστο(ς) Κοκκονίτικος Στις τρεις η Τρία Λα(γ)ίσιος ή Λα(γ)ίτικος Πώς το τρίβουν το πιπέρι Ζερβός Σφαρλί Τραμπανιστός (Μ)πογτάνο Μελίσσω Χορός Ένα Ντολζάτα ή Ντοροζάτο Χορός Έξι Κατοπτός Παλικαρίσιος Τσιγκίστρα Ίσιος Ζίγκλο Ιντζικίτικο ή Κιουπεκλιώτικο Κουκίτσα Στουγιάννω Καραγκιόζα Τα 40 τα τσακνάκια Τροΐρω Τρεμουλιστός Κυνηγητός ή Σαρανταδυάρι Αντικρυστός ή Καρσιλαμάς Καλλινίτικος ή Κανελιάτικος Αράπικος ή χορός του μαχαιριού Άσπρο γαρίφαλο Γκάιντα Σούστα Πηδηχτός ή Παλικάρια μου Σαΐτες
ΧΟΡΟΙ ΤΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΘΡΑΚΗΣ Μαντιλάτος Κουσευτός Σουφλιουτούδα Γιάγνη μ' Γιαννάκη μ' Ντάχτιρτι 210 Αραδιαστείτε στο χο(υ)ρό Λεν ήρθ' Μαής κι Άνοιξη Της Παπαδιάς τα παραθύρια Κρίμα μανάμ' που μ'έκανες Αντάμαν παλικάρι ή Παππίσιος Γίκνα Κουτσός Τριπάτης Σούστα Λα(γ)ίσιος Του Μαμά τα παλικάρια ΒΑΡΥ ΧΑΣΑΠΙΚΟ-ΧΑΣΑΠΙΑ-ΣΥΡΤΑΚΙ ΜΟΥΣΙΚΗ ΤΩΝ ΧΟΡΩΝ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Σκοπός της παρούσας μονογραφίας είναι η μελέτη του λαϊκού χορού της Ηπείρου, όπως αυτός παρουσιάζεται διαχρονικά από τις αρχές του αιώνα μας μέχρι σήμερα. Ο χορός είναι από τα σπουδαιότερα στοιχεία του λαϊκού πολιτισμού και το γνησιότερο -μαζί με τη μουσική και το τραγούδι- μέσο έκφρασης της λαϊκής ψυχής. Το ζητούμενο λοιπόν είναι να διαπιστωθεί κατά πόσο οι διάφορες κοινωνικές αλλαγές επηρέασαν ανάλογα τόσο τα επιμέρους στοιχεία του χορού (σχήμα, διάταξη, ύφος, μορφή κ.λπ.), όσο και την ίδια την ύπαρξή του. Η μελέτη αυτή είναι αποτέλεσμα μακροχρόνιας επιτόπιας έρευνας στις διάφορες πε-ριοχές και χωριά της Ηπείρου. Η συγκέντρωση του υλικού στηρίχτηκε στη συμμετο-χή, στην παρατήρηση, στις συνεντεύξεις και στις γραπτές πηγές.
